Podmiotowe zwolnienie z VAT – co powinieneś o nim wiedzieć?

W polskim prawie istnieje przedmiotowe i podmiotowe zwolnienie z VAT. Każdy przedsiębiorca powinien znać swoje prawa i obowiązki, w tym także możliwość zwolnienia z konieczności opłacania VAT. Na czym polega podmiotowe zwolnienie z VAT i które firmy mogą na nie liczyć?

Podmiotowe i przedmiotowe zwolnienie z VAT – czym się różnią?

Zwolnienie z VAT przedmiotowe przysługuje pewnej grupie przedsiębiorców ze względu na rodzaj działalności, jaka jest przez nich wykonywana. Kwoty dochodu, obrotu nie mają tutaj znaczenia. 

W ustawie o VAT z 11 marca 2004 roku, w art. 43 ust. 1, znaleźć można cały katalog zwolnień z VAT, które przysługują konkretnym czynnościom. Są to m.in. usługi medyczne, czy usługi edukacyjne. W głównym założeniu ustawy zwolnienie przedmiotowe ma na celu ochronę branż, które mają służyć społeczeństwu oraz są związane z finansami.

Całkiem inaczej ma się sytuacja, jeżeli chodzi o zwolnienie podmiotowe. Zwolnienie podmiotowe z VAT regulowane jest przez art. 113 ust. 1 ustawy o VAT. Tutaj kluczowa jest wysokość przychodów. Granica podmiotowego zwolnienia z VAT jest ustalana na dany rok. W 2026 roku limit ten znacząco wzrósł i jego kwotę zwiększono z 200 do 240 tysięcy.

Co ważne, jeżeli byłeś w takiej sytuacji, że w 2025 roku przekroczyłeś obowiązujący wtedy limit 200 tys. przychodu, jednak jego wartość była mniejsza niż 240 tysięcy, w 2026 roku możesz wrócić do podmiotowego zwolnienia z VAT. W takim wypadku konieczne jest złożenie aktualizacji dotyczącej formularza VAT-R.

Jeżeli natomiast jesteś przedsiębiorcą od niedawna, założyłeś firmę w 2025 roku, to to, czy przekroczyłeś limit podmiotowego zwolnienia z VAT, jest liczone proporcjonalnie do okresu, w którym prowadziłeś działalność.

Jak to policzyć?

Należy obliczyć okres trwania prowadzenia działalności – liczbę dni od rejestracji firmy do 31 grudnia. Otrzymaną liczbę musisz pomnożyć przez limit i podzielić przez liczbę dni w roku. 

Czy wiesz, jakie kary grożą za nieprawidłowe rozliczenie VAT? Sprawdź: https://twojaksiegowa-mb.pl/jakie-konsekwencje-groza-za-nieterminowe-lub-bledne-rozliczenie-vat/ 

Podmiotowe zwolnienie z VAT – czego nie wliczasz do limitu sprzedaży?

Ustalany limit przychodu dotyczący podmiotowego zwolnienia z VAT jest nieprzekraczalny, jednak jest kilka pozycji, które się do niego nie wliczają. Najważniejszą pozycją na tej liście jest kwota podatku. W tym ujęciu pod uwagę brana jest wartość netto.

Do limitu nie wlicza się także sprzedaży, która odbywa się na odległość wewnątrz Unii Europejskiej, czy sprzedaży na odległość towarów, które są importowane, a nie podlegają opodatkowaniu na terytorium kraju.

Do limitu nie są wliczane także towary, które zalicza się do środków trwałych. Wyłączona jest również sprzedaż środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, które podlegają amortyzacji.

Kto nie może liczyć na podmiotowe zwolnienie z VAT?

Nie każdy przedsiębiorca może liczyć na zwolnienie z VAT. W określonych przypadkach dzieje się tak niezależnie od wartości obrotu w danym roku.

Ustawodawca w ustawie o VAT, w art. 113 ust. 13, wskazał całą listę przedsiębiorców, którzy już od pierwszego dnia prowadzenia działalności muszą liczyć się z tym, że zostaną czynnymi podatnikami VAT.

Zwolnienia z VAT nie można zastosować w wielu przypadkach, m.in. kiedy podatnik: 

• dokonuje dostaw towarów, które znajdują się w załączniku do ustawy o VAT nr 12 – są to m.in. metale szlachetne szczegółowo wymienione w załączniku czy biżuteria artystyczna będąca antykiem, 
• dostarcza towary opodatkowane podatkiem akcyzowym, z kilkoma wymienionymi w ustawie wyjątkami, m.in. wyrobów tytoniowych czy energii elektrycznej, 
• dokonuje dostaw części i akcesoriów samochodowych oraz do motocykli – w wymiarze zarówno hurtowym, jak i detalicznym,
• świadczy usługi prawnicze, 
• świadczy usługi z zakresu doradztwa (poza związanymi z doradztwem rolniczym), 
• ściąga długi – w tym zawierają się także usługi z zakresu faktoringu,
•  sprzedaje środki kosmetyczne przez internet,
•  sprzedaje sprzęt gospodarstwa domowego, elektryczny oraz nieelektryczny.

Co ważne, każdy podatnik, który sprzedaje usługi lub towary wymienione w ustawie o VAT, niezależnie od ustalonego limitu sprzedaży, jest zobowiązany do opłacania podatku od towarów i usług już od samego początku prowadzenia działalności gospodarczej.

Podmiotowe zwolnienie z VAT a KSeF

Od 1 kwietnia 2026 roku już wszyscy przedsiębiorcy będą zobowiązani do wystawiania i odbierania dokumentów w Krajowym Systemie e-Faktur. W tym wypadku nie ma znaczenia, czy podatnik jest podatnikiem VAT, czy nie. 

Jeżeli wystawiasz faktury, robisz to przez KSeF. Kiedy jesteś zwolniony z VAT, wystawiona przez Ciebie faktura nie będzie fakturą VAT.

Wystawiony w systemie dokument będzie miał nadany numer identyfikacyjny, a wystawiający powinien umieścić na nim adnotację, w której wskazuje podstawę prawną, która uprawnia go do skorzystania z tego zwolnienia. W przypadku podmiotowego zwolnienia z VAT jest to art. 113 ustawy o VAT.

Co ważne, obowiązek korzystania z KSeF będzie obejmował podatników zwolnionych z VAT podmiotowo i przedmiotowo. Krajowy System e-Faktur służy do wystawiania i odbierania wszystkich faktur, nie tylko faktur VAT.

Czy wiesz, że nie zawsze prowadzenie legalnej działalności biznesowej musi być związane z odprowadzaniem wysokich składek ZUS?

Co zrobić, kiedy przekroczę limit VAT?

Kiedy przekroczysz limit VAT, Twoje zwolnienie podmiotowe z urzędu traci moc. W tej sytuacji kolejna transakcja podlega już opodatkowaniu.

Kiedy przekroczysz limit VAT, musisz zarejestrować się jako podatnik VAT. W tym celu konieczne jest złożenie formularza VAT-R. Powinieneś to zrobić przed dniem, w którym zamierzasz dokonać transakcji, w której przekroczysz limit.

Jeżeli korzystasz z podmiotowego zwolnienia z VAT, możesz zrezygnować sam ze zwolnienia, nawet jeżeli nie przekroczyłeś ustalonego limitu. W każdej chwili możesz zostać czynnym podatnikiem VAT.

To po stronie podatnika leży obowiązek kontrolowania wartości sprzedaży. W sytuacji, kiedy zbliża się do limitu, a spodziewana sprzedaż spowoduje przekroczenie tego limitu, podatnik powinien dokonać zgłoszenia jako czynny podatnik VAT.

Kiedy prowadzisz działalność gospodarczą najlepiej skupić się na jej głównym celu, a księgowość powierzyć specjalistom, którzy zadbaj o każdy najmniejszy aspekt księgowy Twojej firmy.

FAQ