Działalność nierejestrowana - co powinieneś niej wiedzieć?

Nie zawsze prowadzenie legalnej działalności biznesowej musi być związane z odprowadzaniem wysokich składek ZUS. Osoby fizyczne prowadzące drobną działalność, które spełniają określone przepisami warunki, mogą skorzystać z nierejestrowanej działalności, która nie jest związana z tak dużymi kosztami, jak działalność gospodarcza. Warto więc wiedzieć do kogo jest skierowana nierejestrowana działalność gospodarcza, jakie kryteria należy spełnić, by móc skorzystać z tej formy prowadzenia niewielkiego biznesu.

Czym właściwie jest działalność nierejestrowana?

Nie każda zarobkowa działalność generuje duże dochody i jest wykonywana regularnie. Część osób „dorabia” do domowego budżetu okazjonalnie, raz na jakiś czas, wtedy kiedy ma okazję. W takiej sytuacji najczęściej zakładanie własnej firmy nie jest opłacalne, do tego związane jest z koniecznością dopełnienia wielu formalności.

Właśnie z myślą o osobach z takimi potrzebami, osobach, które chcą działać legalnie, lecz na niewielką skalę, odprowadzać podatki, jednak bez regularnych obciążeń, stworzono działalność nierejestrowaną.

Działalność nierejestrowana nie jest traktowana jako działalność gospodarcza, nie wymaga rejestracji firmy w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG).

Najważniejszym założeniem działalności nierejestrowanej jest próg dochodowy, którego przekroczenie skutkuje koniecznością rejestracji firmy. Ustawodawca wskazał także szereg wykluczeń — zawodów, które bez względu na okoliczności nie mogą swojej pracy wykonywać na zasadach działalności nierejestrowanej, nawet jeżeli nie przekroczą progu dochodowego.

Rozwiązanie to nie jest przeznaczone dla czynnych przedsiębiorców, nie można też zamknąć prowadzonej działalności i zamienić jej na nierejestrowaną. Najczęściej taki charakter działalności praktykowany jest dla osób, które zaczynają pracę na własny rachunek.

Jeżeli jednak prowadziłeś już kiedyś działalność gospodarczą, będziesz mógł skorzystać także z przywileju działalności nierejestrowanej, jeżeli od jej zamknięcia minęło 60 miesięcy – 5 lat. Ta sama zasada obowiązuje w przypadku zawieszenia działalności — okres, w którym działalność gospodarcza jest zawieszona z punktu widzenia prawa, traktowany jest jako czas jej niewykonywana.

Wiele osób zastanawia się jak zacząć działalność nierejestrowaną, co najczęściej jest całkowicie bezproblemowe. Nie wymaga bowiem zgłoszenia do urzędów, po  jej rozpoczęciu konieczne jest jednak, by bezzwłocznie rozpocząć prowadzenie ewidencji sprzedaży, przykładać dużą wagę do określonego ustawą limitu przychodów oraz rozliczyć swoje przychody w rocznym PIT. Nie możesz też zapomnieć o konieczności wystawienia rachunku na prośbę swojego klienta.

Zobacz też: Jeżeli zakładasz lub prowadzisz firmę, skorzystaj z wiedzy specjalistów w zakresie optymalizacji podatkowej, dzięki temu więcej pieniędzy może zostać w twoim portfelu.

Czym działalność nierejestrowana różni się od działalności gospodarczej?

Wiele osób rezygnuje z możliwości prowadzenia działalności gospodarczej, ze strachu o to, że koszty ponoszone przy prowadzeniu własnej firmy przewyższają dochody. W wielu przypadkach rozpoczęcie swojego biznesu można zacząć od nierejestrowanej działalności gospodarczej, której koszty stałe są znacznie niższe niż w przypadku jednoosobowej działalności gospodarczej. Najbardziej znaczący okazuje się fakt braku konieczności opłacania składek ZUS przy działalności nierejestrowanej. Ten koszt jest bolączką większości przedsiębiorców opłacających składki ZUS w pełnym wymiarze. W przypadku działalności gospodarczej przedsiębiorcy mogą liczyć na ulgi przy opłacaniu składek, jednak są one ograniczone czasowo.

W przypadku jednoosobowej działalności gospodarczej nie ma limitów zarobków, które obowiązują w przypadku działalności nierejestrowanej. Ten rodzaj działalności może być prowadzony, jeżeli przychody osoby fizycznej zawarte w ewidencji działalności nierejestrowanej, nie przekraczają kwoty 10813,50 zł w ciągu kwartału. Kwota ta odpowiada 225% minimalnego wynagrodzenia w 2026 roku (https://www.biznes.gov.pl/pl/portal/00115).

Kiedy przedsiębiorca przekroczy tę kwotę, wtedy nie może już prowadzić działalności nierejestrowanej, konieczne jest założenie działalności gospodarczej. W takim wypadku ma 7 dni na to, by dopełnić formalności związanych z założeniem działalności gospodarczej. Po prostu w takim momencie działalność, którą prowadzisz, zostaje uznana za gospodarczą. W takiej sytuacji warto skorzystać z pomocy wykwalifikowanego biura księgowego, które pomoże ze wszystkim formalnościami związanymi z zakładaniem własnej firmy oraz doradzi wybór najkorzystniejszej formy opodatkowania.

To, że od 2026 limit, w którym musi zmieścić się osoba fizyczna, określany jest w stosunku kwartalnym, jest ukłonem w stronę osób prowadzących tego typu działalność. Do tej pory limit dochodu obowiązywał w stosunku miesięcznym, więc w każdym miesiącu, w którym nastąpiło przekroczenie określonej przepisami w każdym roku górnej wartości dochodu, nie można już było stosować przepisów dotyczących działalności nierejestrowanej.

Jeżeli zdecydowałeś się na prowadzenie działalności nierejestrowanej, nie możesz siebie nazwać przedsiębiorcą, dopiero w momencie prowadzenia firmy (zarejestrowana działalność gospodarcza) stajesz się nim. W takim wypadku, jeżeli świadczysz usługę, zawierasz ze zlecającym umowę zlecenie, to na zlecającym ciąży obowiązek odprowadzenia z tego tytułu składek do ZUS-u. Wyjątkiem może tu być posiadanie statusu studenta, przez osobę wykonującą zlecenie przed ukończeniem 26 lat. W takim przypadku osoba jest zwolniona z konieczności odprowadzania składek, tym samym zleceniodawca nie musi tego robić.

W przypadku prowadzenia działalności gospodarczej jako przedsiębiorca (poza ustawowymi wykluczeniami), możesz dokonać wyboru, co do formy opodatkowania i wybrać najkorzystniejszą opcję dla specyfiki swojej branży. Decydując się na prowadzenie działalności nierejestrowanej, nie masz możliwości wyboru, jeśli chodzi o formę opodatkowania. W tym wypadku jedyną opcją jest rozliczanie na zasadach ogólnych. Prowadząc nierejestrowaną działalność, ponieważ nie jesteś przedsiębiorcą, nie masz obowiązku odprowadzać zaliczek na podatek zarówno miesięcznie, jak i kwartalnie.

Każdy prowadzący działalność gospodarczą liczy się z tym, że może mieć przeprowadzoną kontrolę przez m.in.: urząd skarbowy, ZUS, Sanepid, UOKiK i wiele innych organów. Prowadzący działalność nierejestrowaną, także powinien liczy się z taką możliwością.

Po pierwsze może to być urząd skarbowy, który skontroluje, np. czy prawidłowo prowadzisz ewidencję sprzedaży, czy zwolnienie z VAT jest zasadne. Jeżeli działalność polega na produkcji żywności, np. robisz torty na zamówienie, musisz liczyć się z możliwością kontroli z Sanepidu. Mimo że nie jesteś przedsiębiorcą, musisz liczyć się też z koniecznością przestrzegania RODO, czy praw należnych konsumentom.

W świetle prawa, w kontaktach ze swoimi klientami jesteś traktowany jak przedsiębiorca, dlatego kontrola z UOKiK także jest możliwa (wniosek taki można wysnuć na podstawie Kodeksu cywilnego art. 43 ust. 1, “Za przedsiębiorcę można uznać każdą osobę, która prowadzi we własnym imieniu działalność gospodarczą, czy zawodową”).

Co wlicza się do limitu przychodu działalności nierejestrowanej, jak go ustalić?

Limit działalności nierejestrowanej wynosi 225% wynagrodzenia minimalnego brutto.

Ewidencja sprzedaży przy działalności nierejestrowanej jest niezbędna, bo na jej podstawie ustalany jest przychód. Wszystkie przychody z danego miesiąca wliczane są do limitu.

Co ważne, tutaj nie ma znaczenia, czy klient w danym miesiącu fizycznie dokonał płatności, za oferowany towar, czy wykonaną usługę. Podstawą tutaj są wystawione faktury i rachunki, a nie realne wpływy na konto.

Jeżeli natomiast klient zwrócił towar, który zakupił, czy udzieliłeś mu bonifikaty, wtedy te wartości nie są wliczane do limitu.

Limity ustalania przychodu na potrzeby działalności nierejestrowanej różnią się od sposobu naliczania przychodu na potrzeby związane z podatkami. W przypadku celów podatkowych za dochód uznaje się kwoty realnie zapłacone przez klienta, wartość innych świadczeń, które otrzymałeś na poczet świadczonej usługi, czy wydanego towaru np. świadczenia w naturze.

Podsumowując, do limitu prowadzenia działalności uwzględnia się cały przychód, zmniejszenie go o koszty następuje dopiero w rozliczeniu rocznym do celów podatkowych.

Jakie zawody nie mogą prowadzić działalności nierejestrowanej, kto może to robić w ograniczonym zakresie?

Możliwość prowadzenia działalności nierejestrowanej skierowana jest jedynie do osób fizycznych.

Z takiej możliwości zasilenia domowego budżetu mogą też skorzystać osoby niepełnoletnie. W takiej sytuacji osoba w wieku od 13 lat do osiągnięcia pełnoletności będzie potrzebowała zgody swojego przedstawiciela ustawowego np. rodzica. Chodzi tu o zawieranie umów o sprzedaż, czy świadczenie usługi, osoby niepełnoletnie nie mogą tego zrobić ze względu na ograniczoną zdolność do czynności prawnych. Co do zasady, uzyskanymi z tytułu nierejestrowanej działalności środkami, niepełnoletni może dysponować samodzielnie. Ograniczeniem może tu być jedynie postanowienie sądu regulującą tę kwestię inaczej. Prowadzenie działalności nierejestrowanej przez niepełnoletniego możliwe jest, jeżeli odrębne przepisy nie mówią inaczej.

Osoba bezrobotna może prowadzić działalność nierejestrowaną opartą wyłącznie na sprzedaży, jednak tutaj limit dochodu jest niższy. Przychód wyższy niż 50% wartości minimalnego wynagrodzenia spowoduje wyrejestrowanie osoby z rejestru osób bezrobotnych. Każda inna forma zawarcia umowy zlecenia, czy umowy o dzieło albo innej umowy cywilnoprawnej, spowoduje pozbawienie tej osoby statusu osoby bezrobotnej.

Urzędnicy mają ograniczoną możliwość zakładania własnej firmy, w przypadku działalności nierejestrowanej zasada ta nie ma zastosowania, ponieważ zakładająca ją osoba fizyczna nie otrzymuje statusu przedsiębiorcy. Ograniczeniem jednak mogą tu być np. zapisy zawarte w umowie o pracę, czy regulaminie danej placówki, której osoba fizyczna jest pracownikiem.

Kiedy zamierzasz prowadzić działalność, która oparta jest na zezwoleniu, koncesji albo zaliczana jest do katalogu działalności regulowanej (np. prowadzenie żłobka, czy organizacja usług turystycznych, sprzedaż alkoholu), nie możesz, nawet przy bardzo niskim dochodzie, prowadzić działalności nierejestrowanej.

W 2025 roku nastąpiło ograniczenie możliwości prowadzenia działalności gospodarczej przez cudzoziemców. Do tego czasu ustawodawca nie wprowadził na cudzoziemców ograniczenia w tym zakresie, jednak od czerwca 2025 cudzoziemiec musi mieć np. zezwolenie na pobyt stały, status uchodźcy, czy inny tytuł, który umożliwia mu tytuł pobytowy, na podstawie którego mógłby dokonać rejestracji działalności gospodarczej na terenie Rzeczypospolitej Polskiej.

Ograniczenia co do prowadzenia działalności nierejestrowanej nie dotyczą obywateli państw, które są członkami Unii Europejskiej, obywateli USA, czy obywateli przybyłych z Ukrainy, którzy mają nadany numer PESEL.

Działalność nierejestrowana limity dochodów 2026

Co roku limity dotyczące możliwości prowadzenia działalności nierejestrowanej ulegają zmianie, stanowią bowiem część kwoty minimalnego wynagrodzenia, które corocznie ulega zmianie. Do 2026 roku prowadzący działalność nierejestrowaną już po przekroczeniu progu przychodu w jednym miesiącu mogli stracić możliwość uzyskiwania legalnego dochodu, bez konieczności odprowadzania składek na ubezpieczenie zdrowotne, czy społeczne. Dopiero od tego roku limity można rozpatrywać w rozliczeniu kwartalnym.

Dzięki temu przy np. dwóch słabszych miesiącach kwartału przekroczenie limitu w jednym z nich nie spowoduje utraty przywileju. W poprzednich latach przekroczenie w każdym miesiącu powodowało, że konieczne okazywało się założenie działalności w ciągu tygodnia od przekroczenia limitu (art. 5 ustawy z 25 lipca 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu uproszczenia procedur administracyjnych oraz wsparcia przedsiębiorczości – Dz.U. z 2025 r. poz. 1168).

W celu prawidłowego ustalenia wysokości swojego przychodu przedsiębiorca prowadzi ewidencję sprzedaży.

Działalność nierejestrowana a etat

Wiele osób zastanawia się, w jaki sposób można zasilić dodatkowy budżet, poza pracą etatową. To, czy możesz prowadzić dodatkowy rodzaj działalności, zależne jest przede wszystkim od rodzaju umowy, jaki masz zawarty ze swoim pracodawcą — chodzi tu przede wszystkim o zawarte w umowie klauzule o zakazie konkurencji.

Jeżeli jednak z punktu widzenia pracodawcy nie ma przeszkód, aby pracownik prowadził dodatkową działalność zarobkową (która oczywiście nie koliduje z obowiązkami pracowniczymi) z punktu widzenia prawa nie ma zakazu, aby osoba pracująca na etacie prowadziła działalność nierejestrowaną.

W takim wypadku pracownik, rozliczając się z fiskusem w swoim rocznym zeznaniu, poza wynagrodzeniem z tytułu umowy o pracę wykazuje także dochód osiągnięty poprzez działalność nierejestrowaną. Formularz PIT-36 zawiera do tego celu specjalną rubrykę.

Jeśli jednak prowadzisz zarejestrowaną działalność gospodarczą, czy świadczysz usługi w ramach B2B, nie możesz jednocześnie prowadzić, dla wybranych zleceń działalności nierejestrowanej. W takiej sytuacji jesteś już przedsiębiorcą i każda twoja działalność zarobkowa podlega przepisom dla prowadzących firmę. Żeby móc skorzystać z możliwości prowadzenia działalności nierejestrowanej, przerwa od posiadania statusu przedsiębiorcy musi wynieść minimum 60 miesięcy.

Generalizując można powiedzieć, że działalność nierejestrowana została stworzona z myślą o osobach, które chcą nieco dorobić do domowego budżetu, najczęściej w sposób, nieregularny, okazjonalny, więc i tych na co dzień pracujących na etacie.

Działalność nierejestrowana a podatki

Do rozliczania działalności nierejestrowanej z fiskusem należy podejść nieco inaczej niż w przypadku, kiedy obliczasz wysokość swoich przychodów do celów ustalenia limitu.

Przychody z działalności nierejestrowanej rozliczasz w zeznaniu rocznym składanym do urzędu skarbowego.

Przy prowadzeniu działalności nierejestrowanej nie ciąży na tobie obowiązek odprowadzania zaliczek podatkowych miesięcznych, czy kwartalnych, jak to ma miejsce w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej. Rozliczenia swoich przychodów z tego tytułu dokonujesz dopiero w rocznym zeznaniu, które należy złożyć terminowo najpóźniej do 30 kwietnia kolejnego roku kalendarzowego.

Przeczytaj, co może się stać, jak nie zapłacisz składek w terminie: https://twojaksiegowa-mb.pl/nieoplacenie-skladek-zus-i-podatku-w-terminie-jakie-sa-konsekwencje/

Na tym formularzu jest także możliwość uwzględnienia kosztów, co od razu pomniejsza dochód, od którego będziesz musiał odprowadzić podatek. Kosztami w tym wypadku są zakupy półproduktów, czy surowców, które były wykorzystane do produkcji. Jeżeli prowadzisz sprzedaż, jednym z kosztów jest zakup towarów, które sprzedajesz. Na każdy z poniesionych wydatków musisz mieć potwierdzenie w postaci dowodu zakupu. Jeżeli masz taką możliwość, poproś o dowody zakupu zawierające dane osobowe — nazwisko, adres.

Prowadzenie działalności nierejestrowanej nie powoduje wyłączenia prawa do rozliczania małżonków — uzyskując przychody z działalności nierejestrowanej nadal możesz rozliczyć się wspólnie z mężem, czy żoną. Jest to bardzo ważna informacja, zwłaszcza w przypadkach, kiedy jedna ze stron zarabia znacznie więcej niż małżonek. W takiej sytuacji mogłoby się okazać, że brak możliwości wspólnego rozliczania się z mężem, czy żoną będzie więcej kosztować, niż dochód osiągnięty z nierejestrowanej działalności. Może to wynikać z konieczności odprowadzenia znacznie wyższego podatku np. poprzez wejście w kolejny próg podatkowy.

Prowadzącego działalność nierejestrowaną nie dotyczy obowiązek wystawiania faktur. Pojawia się on dopiero, jeżeli w ciągu 3 miesięcy od miesiąca, w którym dokonał sprzedaży, świadczył usługę, czy za usługę/towar dokonano całkowitej lub częściowej zapłaty, klient o nią poprosi (https://www.biznes.gov.pl/pl/portal/00115).

Mimo możliwości uzyskania niedużego zysku może się okazać, że prowadząc działalność nierejestrowaną, będziesz musiał dokonywać ewidencji sprzedaży na kasie fiskalnej. Ustawodawca wskazał cały szereg wyjątków, gdzie mimo nieprzekroczenia progu obrotu (ogólnie obowiązek rejestracji kasy fiskalnej, pojawia się po uzyskaniu 20 000 zł obrotu rocznie) i tak następuje konieczność wystawiania fiskalnych dowodów sprzedaży.

Po przekroczeniu tego rocznego limitu nadal możesz mieć możliwość prowadzenia działalności nierejestrowanej, lecz już z zainstalowaną kasą fiskalną. Konieczność posiadania kasy fiskalnej nie jest zależna od tego, czy prowadzisz działalność gospodarczą, czy nie. Obowiązek posiadania kasy fiskalnej po spełnieniu określonych warunków, np. przekroczeniu progu dochodu, będzie cię obowiązywał w ciągu 2 miesięcy od jego przekroczenia, do tego czasu powinieneś mieć zarejestrowaną kasę.

Prowadząc działalność nierejestrowaną, możesz mieć przeprowadzoną kontrolę z urzędu skarbowego. Taka sytuacja może mieć miejsce, nawet jeżeli nie jesteś czynnym podatnikiem VAT, wtedy skontrolowane jest na przykład to, czy zwolnienie z tego obowiązku jest prawidłowe.

Działalność nierejestrowana a ZUS

Jednym z powodów, dla których część osób decyduje się rozpocząć pracę na własny rachunek od działalności nierejestrowanej, jest właśnie brak konieczności opłacania składek ZUS podczas jej prowadzenia.

Co dla większości jest plusem, może jednak bardzo szybko okazać się minusem, ponieważ osoby prowadzące ten rodzaj działalności, ciesząc się z braku konieczności ponoszenia dużych miesięcznych kosztów związanych ze składkami, zapominają, że kiedy nie odprowadzają składek, nie podlegają ubezpieczeniu. Kiedy więc prowadzenie działalności nierejestrowanej jest jedynym źródłem dochodu, w sytuacji, kiedy zachorujesz i nie będziesz mógł pracować, nie możesz liczyć na zasiłek chorobowy.

Żeby posiadać w tej sytuacji ubezpieczenie zdrowotne, najczęściej podstawą do tego jest inny tytuł do niego uprawniający np. status studenta, zatrudnienie na umowę o pracę, czy nawet status bezrobotnego (należy jednak pamiętać, że wtedy jednak możliwości utrzymania statusu bezrobotnego są nieco inne niż ogólne warunki działalności nierejestrowanej).

Jeżeli nie masz możliwości skorzystania z innego statusu uprawniającego do posiadania ubezpieczenia zdrowotnego, możesz rozważyć możliwość opłacania dobrowolnej składki zdrowotnej.

Działalność nierejestrowana może pozwolić się rozwinąć, wiele osób, mimo że ma dobre pomysły na biznes boi się wdrożyć je w życie, często ze względu na wysokie koszty prowadzenia działalności. Decydując się na działalność nierejestrowaną, mogą w sposób legalny spróbować świadczyć usługi, produkować, czy prowadzić sprzedaż. Ograniczeniem jest przede wszystkim limit przychodu, do tego przy tej formie uzyskiwania przychodu nie możesz zatrudnić pracownika.

Potrzebujesz pomocy z działalnością nierejestrowaną lub obsługi księgowej? Odezwij się do nas!

Skontaktuj się

FAQ